Το «ΟΧΙ» του Μεταξά: Τι ειπώθηκε πραγματικά εκείνο το ξημέρωμα

Περίπου στις 03:00 τα ξημερώματα, ο Ιταλός πρέσβης Εμανουέλε Γκράτσι επισκέφθηκε την κατοικία του Μεταξά για να του επιδώσει τελεσίγραφο της ιταλικής κυβέρνησης

Η 28η Οκτωβρίου 1940 έχει ταυτιστεί με μία από τις πιο γνωστές λέξεις της νεότερης ελληνικής ιστορίας: το «ΟΧΙ». Ωστόσο, η ιστορική απάντηση του Ιωάννη Μεταξά στον Ιταλό πρέσβη Εμανουέλε Γκράτσι δεν διατυπώθηκε, σύμφωνα με τις γνωστές μαρτυρίες, με αυτήν ακριβώς τη λέξη.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 28ης Οκτωβρίου 1940, στην κατοικία του Ιωάννη Μεταξά στην Κηφισιά.

Λίγες ώρες αργότερα, η Ελλάδα θα βρισκόταν σε πόλεμο με τη φασιστική Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι.

Το τελεσίγραφο που έφτασε μέσα στη νύχτα

Περίπου στις 03:00 τα ξημερώματα, ο Ιταλός πρέσβης Εμανουέλε Γκράτσι επισκέφθηκε την κατοικία του Μεταξά για να του επιδώσει τελεσίγραφο της ιταλικής κυβέρνησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Το μωρό με το «μουστάκι» που «έσπασε» το διαδίκτυο: Το viral βίντεο που κάνει τον γύρο του διαδικτύου

Η Ρώμη απαιτούσε να επιτραπεί στις ιταλικές στρατιωτικές δυνάμεις να εισέλθουν στην ελληνική επικράτεια και να καταλάβουν στρατηγικά σημεία.

Η απαίτηση συνοδευόταν από ασφυκτική προθεσμία.

Η αποδοχή της θα σήμαινε ουσιαστικά παραχώρηση κρίσιμων θέσεων της χώρας σε ξένη στρατιωτική δύναμη.

Η φράση που αποδίδεται στον Μεταξά

Σύμφωνα με την ευρέως γνωστή αφήγηση του Γκράτσι, ο Μεταξάς απάντησε στα γαλλικά:

«Alors, c’est la guerre».

Η φράση αποδίδεται στα ελληνικά ως «Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο».

Τα γαλλικά χρησιμοποιούνταν τότε ευρέως στις διπλωματικές επαφές.

Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει καταγραφεί σε ιστορικές αφηγήσεις και συνδέεται με τα απομνημονεύματα του Ιταλού πρέσβη.

Ωστόσο, όπως συμβαίνει με κάθε ιστορικό διάλογο που ανασυντίθεται μέσα από μαρτυρίες, χρειάζεται να διακρίνουμε το τεκμηριωμένο γεγονός της άρνησης από την απόλυτη βεβαιότητα για κάθε λέξη που ειπώθηκε.

Αφού δεν ειπώθηκε η λέξη «ΟΧΙ», πώς καθιερώθηκε;

Η άρνηση αποδοχής του ιταλικού τελεσιγράφου αποτυπώθηκε στη δημόσια μνήμη με τη σύντομη και χαρακτηριστική λέξη «ΟΧΙ».

Ο ελληνικός Τύπος των ημερών του πολέμου συνέβαλε στη διάδοση της συγκεκριμένης διατύπωσης.

Η λέξη έγινε σύνθημα αντίστασης και σταδιακά συνδέθηκε με την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.

Έτσι, το «ΟΧΙ» δεν αποτελεί απαραίτητα αυτολεξεί καταγραφή του διαλόγου, αλλά συμπυκνώνει την ελληνική απόρριψη του ιταλικού τελεσιγράφου.

Τι συνέβη λίγες ώρες αργότερα;

Τα ιταλικά στρατεύματα επιτέθηκαν στην Ελλάδα από την κατεύθυνση της τότε ιταλοκρατούμενης Αλβανίας.

Η επίθεση ξεκίνησε τις πρώτες πρωινές ώρες της 28ης Οκτωβρίου, πριν από τη λήξη της προθεσμίας που αναφερόταν στο τελεσίγραφο.

Ο ελληνικός στρατός αντιστάθηκε και ακολούθησαν οι πολεμικές επιχειρήσεις που έμειναν γνωστές ως Έπος του 1940.

Η ελληνική άμυνα και η μετέπειτα αντεπίθεση αποτέλεσαν σημαντικά γεγονότα της πρώτης περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στα Βαλκάνια.

Ποιος ήταν ο Ιωάννης Μεταξάς;

Ο Ιωάννης Μεταξάς ήταν πρωθυπουργός της Ελλάδας και επικεφαλής του δικτατορικού καθεστώτος της 4ης Αυγούστου, το οποίο είχε επιβληθεί το 1936.

Η ιστορική απόφαση απόρριψης του ιταλικού τελεσιγράφου πρέπει να εξετάζεται παράλληλα με το πολιτικό πλαίσιο της εποχής.

Η Ελλάδα δεν λειτουργούσε τότε ως κοινοβουλευτική δημοκρατία.

Η αντίσταση απέναντι στην ιταλική εισβολή, ωστόσο, απέκτησε ευρύτατη κοινωνική διάσταση, με τη συμμετοχή των Ελλήνων στρατιωτών και του πληθυσμού στην πολεμική προσπάθεια.

Πότε άρχισε να γιορτάζεται η 28η Οκτωβρίου;

Η επέτειος άρχισε να τιμάται ήδη κατά τη διάρκεια της Κατοχής, μέσα σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.

Μετά την Απελευθέρωση, ο εορτασμός απέκτησε επίσημο χαρακτήρα και καθιερώθηκε ως μία από τις σημαντικότερες εθνικές επετείους.

Σήμερα, η 28η Οκτωβρίου τιμάται με σχολικές εκδηλώσεις, καταθέσεις στεφάνων και παρελάσεις.

Τι συμβολίζει τελικά το ιστορικό «ΟΧΙ»;

Η ιστορική σημασία της 28ης Οκτωβρίου δεν περιορίζεται σε μία λέξη.

Συνδέεται με την απόρριψη ενός τελεσιγράφου που απαιτούσε την είσοδο ξένων στρατευμάτων στη χώρα, την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και την αντίσταση που ακολούθησε.

Η φράση που αποδίδεται στον Μεταξά ήταν στα γαλλικά, όμως το «ΟΧΙ» καθιερώθηκε ως η συμβολική έκφραση της ελληνικής άρνησης στις απαιτήσεις της φασιστικής Ιταλίας.

Πηγές: «Το προσωπικό του ημερολόγιο»· ιστορικά δημοσιεύματα της Καθημερινής.