Μαρία Κοζυράκη στο CRETAONE 102,3: Στην Κρήτη το πρώτο Συμβούλιο Υδάτων στη χώρα – Πρόταση και για… «αστυνομία νερού»

Ανάγκη για ενιαία και βιώσιμη πολιτική νερού – Μεγαλύτερες ΔΕΥΑ, με περισσότερους πόρους, προσωπικό και τεχνική επάρκεια

Σε μια κρίσιμη συγκυρία για τη διαχείριση των υδατικών πόρων στην Κρήτη, η Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης,Μαρία Κοζυράκη, υπογράμμισε, μιλώντας στο Cretaone 102,3, την ανάγκη για μια ορθολογική και βιώσιμη πολιτική νερού, μακριά από την εξάρτηση στις καιρικές συνθήκες.

Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά στην εκπομπή Newsroom και στον Γιάννη Ραψομανίκη, η πρόσφατη επάρκεια βροχοπτώσεων δεν μπορεί να αποτελεί βάση σχεδιασμού, καθώς η κλιματική αστάθεια καθιστά επιτακτική την ύπαρξη σταθερών μηχανισμών διαχείρισης.

Όπως εξήγησε η κ. Κοζυράκη η Κρήτη αποτελεί ένα αυτόνομο υδατικό διαμέρισμα, στο οποίο υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι. Ωστόσο, το πρόβλημα εντοπίζεται στον τρόπο διαχείρισης τους, καθώς «οι εμπλεκόμενοι φορείς (ΔΕΥΑ, ΤΟΕΒ, δήμοι) είναι κατακερματισμένοι ουσιαστικά και «ο καθένας κάνει ό,τι θέλει», όπως είπε χαρακτηριστικά.

Το Συμβούλιο Υδάτων Κρήτης ως εργαλείο συντονισμού

Κομβικό εργαλείο σε αυτή την κατεύθυνση της βιώσιμης διαχείρισης αποτελεί η ενεργοποίηση του Συμβουλίου Υδάτων Κρήτης. Πρόκειται για ένα όργανο που προβλεπόταν θεσμικά εδώ και χρόνια, αλλά δεν είχε ενεργοποιηθεί, καθώς όπως εξήγησε «δεν είχαν ζορίσει τόσο τα πράγματα». Σήμερα, όμως, η πίεση είναι εμφανής και καθιστά απαραίτητο τον συντονισμό.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ηράκλειο: Αποκεφάλισαν το άγαλμα του Νίκου Ξυλούρη

Το Συμβούλιο έχει γνωμοδοτικό και συντονιστικό χαρακτήρα και δεν λαμβάνει αποφάσεις. Ωστόσο, λειτουργεί σε ένα πρώιμο στάδιο, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι όλους τους εμπλεκόμενους φορείς -επιστημονικούς, αυτοδιοικητικούς και κρατικούς- ώστε να διαμορφώνεται κοινή αντίληψη πριν προκύψουν συγκρούσεις για την κατανομή του νερού. Όπως τόνισε, δεν πρόκειται για όργανο που αποφασίζει «ποιος θα πάρει πόσο νερό», αλλά για ένα στάδιο πριν από αυτό.

Η σύνθεσή του είναι εννεαμελής και, όπως τόνισε η κα Κοζυράκη, είναι κυρίως τεχνοκρατική. Συμμετέχουν εκπρόσωποι της ΚΕΔΕ, της Περιφέρειας, της Διεύθυνσης Υδάτων, επιμελητηρίων, επιστημονικών οργανισμών, καθώς και μια περιβαλλοντική οργάνωση. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Εθνικό Κέντρο Υγροτόπων του Μουσείου Γουλανδρή, το οποίο επιλέχθηκε λόγω της εξειδίκευσής του στην προστασία υγροβιοτόπων και πηγών.

Μάλιστα εκτίμησε ότι μέσα σε λίγες ημέρες, το Συμβούλιο θα είναι πλήρως συγκροτημένο και θα ξεκινήσει τη λειτουργία του. Στόχος είναι οι φορείς να αισθανθούν «κοινωνοί» της προσπάθειας και να έχουν λόγο που θα αποτυπώνεται και θα λαμβάνεται υπόψη.

Στόχος του Συμβουλίου είναι να δημιουργήσει μια κοινή «γλώσσα» μεταξύ των φορέων και να μειώσει τις εντάσεις που ήδη καταγράφονται. Όπως σημείωσε η κα Κοζυράκη, το τελευταίο διάστημα παρατηρούνται ακόμη και συγκρουσιακές σχέσεις μεταξύ δήμων, ιδίως σε θέματα μεταφοράς νερού ή έργων υποδομής.

Απαντώντας σε ερώτηση για το κατά πόσο ένα γνωμοδοτικό όργανο μπορεί να έχει αποτέλεσμα, η ίδια εμφανίστηκε αισιόδοξη. Τόνισε ότι πολλά τέτοια όργανα επηρεάζουν ουσιαστικά τις αποφάσεις, καθώς τα αποφασιστικά όργανα συχνά βασίζονται στις εισηγήσεις τους. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται από τον συντονισμό και την οργάνωση της συζήτησης, ώστε να καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις.

Παρανομίες, υπεράντληση και έλλειψη ελέγχων

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η Μαρία Κοζυράκη στο ζήτημα των παρανομιών που σχετίζονται με τη χρήση του νερού, περιγράφοντας μια εικόνα που, όπως είπε, «τρέχουμε και δεν προλαβαίνουμε» να διαχειριστούμε.

Σε πολλές περιοχές της Κρήτης, και κυρίως στο νότιο Ηράκλειο και την ανατολική πλευρά του νησιού, καταγράφονται εκτεταμένα φαινόμενα παράνομων γεωτρήσεων, υπεραντλήσεων υφιστάμενων γεωτρήσεων και ακόμη και πώλησης νερού από ιδιώτες σε τρίτους. Πρόκειται για πρακτικές που, όπως τόνισε, φτάνουν μέχρι τον εισαγγελέα, καθώς συνιστούν σοβαρές παραβάσεις.

«Όταν κάτι είναι εναντίον όλων, είναι εγκληματική ενέργεια», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι το νερό αποτελεί δημόσιο αγαθό και όχι ιδιωτική υπόθεση.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο η ύπαρξη αυτών των φαινομένων, αλλά η αδυναμία ελέγχου. Η Γραμματέας της Αποκεντρωμένης περιέγραψε μια κατάσταση υποστελέχωσης, όπου υπηρεσίες καλούνται να λειτουργήσουν με ελάχιστο προσωπικό. «Έχουμε μισό υπάλληλο», είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ο ίδιος άνθρωπος καλείται να ασχοληθεί με άδειες χρήσης νερού, ελέγχους και άλλα διοικητικά καθήκοντα.

Αποτέλεσμα είναι ότι οι έλεγχοι γίνονται σχεδόν αποκλειστικά κατόπιν καταγγελιών, ενώ δεν υπάρχει δυνατότητα συστηματικής επιτήρησης. Αυτό επιτρέπει την αναπαραγωγή των φαινομένων παραβατικότητας.

Παράλληλα, δεν υπάρχει σαφής εκτίμηση για το πόσο νερό χάνεται από αυτές τις πρακτικές. Οι αρχές γνωρίζουν μόνο τα αδειοδοτημένα σημεία και τις επιτρεπόμενες ποσότητες, όχι όμως την πραγματική κατανάλωση.

Η κα Κοζυράκη αναφέρθηκε και στην ευρύτερη νοοτροπία χρήσης του νερού, επισημαίνοντας ότι πολλοί θεωρούν πως «αφού το πληρώνω, μπορώ να το καταναλώνω όσο θέλω». Αυτό οδηγεί σε φαινόμενα σπατάλης, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου το νερό «τρέχει στους δρόμους».

Ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα, η υπεράρδευση αποτελεί ένα γενικευμένο φαινόμενο. Όπως ανέφερε, παλαιότερα πολλές καλλιέργειες, όπως οι ελαιώνες, δεν ποτίζονταν σε τέτοιο βαθμό. Σήμερα, όμως, η τάση είναι για συνεχή άρδευση, χωρίς πάντα να υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με την κ. Κοζυράκη, είναι ότι οι παραγωγοί δεν έχουν πειστεί ότι η υπερβολική χρήση νερού δεν αυξάνει την παραγωγή. «Δεν έχουμε καταφέρει να τους το περάσουμε», είπε, επισημαίνοντας ότι ευθύνη έχει και η πολιτεία.

Ως λύση, πρότεινε την ενίσχυση των ελέγχων και τη δημιουργία ενός μηχανισμού που θα λειτουργεί αποτρεπτικά. Έκανε μάλιστα λόγο για μια ενδεχόμενη «αστυνομία νερού», που θα μπορεί να πραγματοποιεί επιτόπιους ελέγχους.

Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη αξιοποίησης της τεχνολογίας και της έξυπνης γεωργίας, με επιδοτήσεις προς τους παραγωγούς, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούν το νερό πιο αποδοτικά.

Συγχωνεύσεις φορέων και τέλος στον κατακερματισμό

Σε επίπεδο στρατηγικής, η κα Κοζυράκη ανέδειξε ως βασικό πρόβλημα την κακοδιαχείριση και όχι μόνο την κλιματική κρίση. «Όλοι κοιτάζουν τη δική τους περιοχή», σημείωσε, εξηγώντας ότι οι φορείς λειτουργούν με τοπικιστική λογική, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη το σύνολο.

Μία από τις βασικές προτάσεις που κατέθεσε είναι η μείωση του αριθμού των φορέων διαχείρισης και η δημιουργία μεγαλύτερων σχημάτων. Μεγαλύτερες ΔΕΥΑ, με περισσότερους πόρους, προσωπικό και τεχνική επάρκεια, θα μπορούσαν να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά, να διεκδικούν χρηματοδοτήσεις και να εφαρμόζουν καλύτερα πολιτικές διαχείρισης.

Όπως εξήγησε, τέτοιες συγχωνεύσεις δεν θα δημιουργούσαν προβλήματα στην καθημερινότητα, αλλά αντίθετα θα ενίσχυαν τη λειτουργικότητα, καθώς θα υπήρχε περισσότερο προσωπικό και καλύτερη οργάνωση. Παράλληλα, θα μειωνόταν και ο τοπικισμός, που συχνά δημιουργεί εντάσεις.

Τέλος, υπογράμμισε ότι πέρα από τα έργα υποδομών -που θεωρούνται πιο εύκολα στην υλοποίηση- το κρίσιμο ζήτημα είναι η συμμόρφωση όλων με τους κανόνες και η εφαρμογή των σχεδίων διαχείρισης. Χωρίς αυτό, ακόμη και τα καλύτερα έργα δεν μπορούν να λύσουν το πρόβλημα, σημείωσε χαρακτηριστικά.

Παρακολουθήστε τη συνέντευξη: